"Neden çekirdeklerinde hidrojen yakan yıldızlara anakol yıldızları (main sequence) denir?"

Cevap; eğer yıldızların gerçek parlaklıklarına karşı sıcaklık değerlerini bir grafikte işaretlersek rahatlıkla görülebilir. Sonuçta elde ettiğimiz bu diagrama Hertzsprung-Russell (HR) diagramı denir ve burada yıldızlar çok iyi gruplanmışlardır.

• En belirgin gruplandırma diagramın sol üst köşesinden (sıcak ve parlak yıldızlar), sağ alt köşeye (soğuk ve donuk yıldızlar) çapraz halde bulunan dizidir. 
• Bu belirginliği nedeniyle buraya "anakol" denir. Bir çok yıldız anakol yıldızıdır. Diğer belirgin gruplamalar ise kırmızı devler, sarı ve kırmızı süperdevler ve beyaz cücelerdir.  

Yukarıda Hertzsprung-Russell diagramı. Diagramda kırmızı devler, süperdevler ve beyaz cüceler görülmektedir. Buna ek olarak Güneş (Sun) ve Kuzey Yarımkürede Görülebilen oniki yıldız belirtilmiştir..

(Not: 10² = 100, 10³ = 1,000, vs.; 10^-1 = 1/10, 10^-2 = 1/100, vs.)

HR diagramı iki astronomun ismine atfedilmiştir; Danimarkalı astronom Ejnar Hertzsprung ve Amerikalı Henry Norris Russell.

Ejnar Hertzsprung (1873-1967).	Henry Norris Russell (1877-1957).

Birçok yıldız için HR diagramında ayrı gruplandırma oluşmuştur ki, bu da yıldızın; enerjisini değişik biçimlerde elde ettiği yaşamındaki diğer basamakları temsil eder. Enerji üretim mekanizmalarına göre kendilerine özgü kişisel grupları vardır:

• Anakol yıldızları: Çekirdekte hidrojenin yanmasıyla enerji meydana gelir. Diagramda anakolun sol üst köşesinde büyük kütleli yıldızlar bulunurken (60 Güneş kütlesine kadar), sağ alt bölümde ise düşük kütleli yıldızlar (0.08 Güneş kütlesine kadar) bulunur. Güneş gibi ortalama yıldızlar ise bunların ortalarında bulunur. Yıldızlar, yaşamlarının büyük kısmını hidrojen yakarak geçirirler. Bu da anakolu digramda en çok nüfusa sahip bölüm yapar.
   
• Kırmızı devler: Enerji çekirdekte helyum yanması ve çevresindeki ince bir kabukta hidrojen yanması ile elde edilir. Kırmızı devler ortalama kütleye sahip yıldızların bir sonraki evresindeki halidir.
  
  
• Sarı ve kırmızı süperdevler: Enerji; helyum, karbon, oksijen ve diğer ağır elementlerin çekirdekte ve diğer bazı hafif elementlerin de çevrelerindeki kabukta yanmasıyla elde edilir. Süperdevler büyük kütleli yıldızlardır.
  
  
• Beyaz cüceler: Nükleer tepkime gerçekleşmez. Yanmış közlerdir. Kütleleri yarım Güneş kütlesi ile bir Güneş kütlesinden biraz fazlası arasındadır.
  
   

Geri