Gezegenimsi Bulutsuların Oluşumu
Başlangıçtaki kütlesi sekiz Güneş kütlesinden küçük olan yıldız,
çekirdek hidrojen yanmasını bitirip bir kırmızı deve dönüşür.
- Burada şimdi çekirdekte helyum, karbon ve oksijen oluşturmak üzere
yanar ve bu anda çekirdeğin çevresinde ince bir kabukta kalan hidrojen
de
yanmaya devam eder.
- Yıldız, 1000 ile 10 000 kat arasında parlaklık artışı gösterir.
- Dışta kalan, zengin hidrojen zarf devasa boyutlara şişer. Genişliği
Dünya'ın hatta Mars'ın yörüngesine varan boyutlara kadar şişer.
- Genişleyen zarfın yüzey sıcaklığı 2500 ile 3500 dereceye kadar
düşer. Bu sıcaklık da bir yıldız için soğuktur ve yıldızın kırmızı
görünmesine sebep olur.
- Bu sırada yıldızın yüzeyinden, Güneş'inkine benzer ama daha güçlü
rüzgarlar esmeye başlar. Tabii bu da kırmızı devin merkezindeki
çekirdeğinin çevresinde bulunan hidrojen zarfı kaybetmesine neden olur.
- Zarfın bitimine doğru, yani kütle kaybının en fazla olduğu zaman
yıldız titremeye başlar (puls atımı). Yüzey katmanları tekrar eden
çevrimlerle genişler ve büzülür. Bu periyotlar birkaç aydan uzun
yıllara kadar sürer. Bu tür puls yapan yıldızlara uzun dönemli değişenler denir.
Yıldız tarafından püskürtülen zarf materyali zamanla genişleyerek bizim
gezegenimsi bulutsu dediğimiz gaz kabuğunu oluşturur.
Gezegeninsi bulutsular tipik olarak Güneş'in 2/10'u kadar kütleye
sahiptir. (Daha da kütleli olanlar da bulunmuştur.) Gaz kabuk saniyede 15
ile 30 km (saatte 60 000 ile 120 000 km) genişleme hızı ile yıldızlararası
ortama doğru sürüklenirler.
Gezegenimsi bulutsular aslında merkezlerindeki yıldız(lar) tarafından
aydınlatılırlar. Bazıları küresel veya sarmal, bazıları çift kutupludur
fakat bazılarında herhangi bir düzgün şekil yoktur. Ama her ne olursa
olsun genellikle çok güzel görüntüleri vardır. Tabii bu güzel görüntüler
de burada sonzuza dek durmaz, kabuk genişledikçe yıldızlararası ortamla
birleşir ve dağılırlar.
Ortalama olarak her yıl galaksimizde bir tane gezegenimsi nebula
oluşurken bugüne kadar 1500 tanesi de kataloglanmıştır.
Gezegenimsi
Bulutsu
Örnekleri
Geri
İleri
Konulara Dönüş

|