Back to Contents

Süpernova Fışkırmaları (Devam)

Zarf Patlaması

  • Zarfın alt tabakalarında biriktirilen enerji, zarftan yıldız yüzeyine doğru süper güçlü bir şok dalgası meydana getirir.
  • Şok dalgaları dışa doğru hareket ederken, bu zarfı ısıtır ve oluşan sıcaklık yeni nükleer tepkimelere neden olurlar. Bu sırada zarf saatte binlerce km hızla dışa doğru fırlatılır.

    İşte tam bu safhada meydana gelen çok çok yüksek sıcaklık nedeniyle demirden daha ağır elementler oluşur. Bu da bizi oluşturan maddelerin nasıl meydana geldiğini gösterir.
  • Şok dalgaları yıldızın yüzeyine ulaşınca, yüzey tabakalarını çabucak ısıtır ve burayı daha parlak hale getirir. Bir yada iki gün içinde patlayan yıldız milyarlarca Güneş'in parlaklığından daha parlak hale gelir.

    Bu saniye uzaktaki gözlemcilerin bir süpernova patlamasından haberdar olduğu andır. Daha önce belki hiç farkedilemeyen yıldız, yıldızlararası veya galaksilerarası uzayın en uzak köşelerine kadar ışığını en parlak şekliyle ulaştırır. Buna "yeni" anlamında "nova" denir.
  • Bu olayların sonuçları yoğun yıldız artığı ve de hızla genişleyen gaz bir kabuktur

    Yıldız artığı da bir nötron yıldızına ya da bir karadeliğe dönüşür.

    Genişleyen gaz kabuk yıldızlararası ortama doğru ilerler, bunu itip, sıkıştırıp etkileşime girer. Yıldızlararası ortamdaki bu tür bölgelere süpernova artıkları denir.
  • Birkaç hafta sonra patlamanın parlaklığı düşmeye başlar, fakat bununla beraber süpernova galaksilerarası uzaklıklarda bile aylarca belki yıllarca görünür kalmaya devam eder.

Senede yaklaşık 20 ile 30 arasında süpernova Samanyolu Galaksimiz dışında tespit edilir. Çoğu ise bize olan büyük uzaklıkları nedeniyle teleskop yardımı olmadan görünemeyecek düzeydedir.

Not: Astronomlar az önce açıkladığımız türdeki süpernovalara "Tip II Süpernova" adını verirler. "Tip I Süpernova"lara da Bölüm 4'te değineceğiz.

The Tarantula Nebula before Supernova

The Tarantula Nebula after Supernova

Solda 1984 yılında çekilmiş Büyük Magellan Bulut'unda bulunan Tarantula Bulutsusu görülmektedir. Birinci resimde okla belirtilen bölgeye ikinci resimde dikkat ederseniz, Şubat 1987'de patlayan Süpernova 1987A'nın büyük parlaklık artışını görebilirsiniz.

The Large Magellanic Cloud

Güney yarımküreden gözlenebilen Büyük Magellan Bulutu, 170 000 ışık yılı uzaklığı ile Samanyolu'na en yakın galaksidir. Çubuk şeklinde bir yapısı olup Samanyolu'ndaki yıldız sayısının yaklaşık onda biri kadar yıldıza sahiptir.

Görüntü Sahibi: Anglo-Australian Observatory

Geri  İleri
Konulara Dönüş


Spaceturk Ana Sayfasi