Süpernova Fışkırmaları (Devam)
Zarf Patlaması
- Zarfın alt tabakalarında biriktirilen enerji, zarftan yıldız
yüzeyine doğru süper güçlü bir şok dalgası meydana getirir.
- Şok dalgaları dışa doğru hareket ederken, bu zarfı ısıtır ve oluşan
sıcaklık yeni nükleer tepkimelere neden olurlar. Bu sırada zarf saatte
binlerce km hızla dışa doğru fırlatılır.
İşte tam bu safhada meydana gelen çok çok yüksek sıcaklık nedeniyle
demirden daha ağır elementler oluşur. Bu da bizi oluşturan maddelerin
nasıl meydana geldiğini gösterir.
- Şok dalgaları yıldızın yüzeyine ulaşınca, yüzey tabakalarını
çabucak ısıtır ve burayı daha parlak hale getirir. Bir yada iki gün
içinde patlayan yıldız milyarlarca Güneş'in parlaklığından daha parlak
hale gelir.
Bu saniye uzaktaki gözlemcilerin bir süpernova patlamasından haberdar
olduğu andır. Daha önce belki hiç farkedilemeyen yıldız, yıldızlararası
veya galaksilerarası uzayın en uzak köşelerine kadar ışığını en parlak
şekliyle ulaştırır. Buna "yeni" anlamında "nova" denir.
- Bu olayların sonuçları yoğun yıldız artığı ve de hızla
genişleyen gaz bir kabuktur.
Yıldız artığı da bir nötron yıldızına ya da bir karadeliğe dönüşür.
Genişleyen gaz kabuk yıldızlararası ortama doğru ilerler, bunu itip,
sıkıştırıp etkileşime girer. Yıldızlararası ortamdaki bu tür bölgelere
süpernova artıkları denir.
- Birkaç hafta sonra patlamanın parlaklığı düşmeye başlar, fakat
bununla beraber süpernova galaksilerarası uzaklıklarda bile aylarca
belki yıllarca görünür kalmaya devam eder.
Senede yaklaşık 20 ile 30 arasında süpernova Samanyolu Galaksimiz
dışında tespit edilir. Çoğu ise bize olan büyük uzaklıkları nedeniyle
teleskop yardımı olmadan görünemeyecek düzeydedir.
Not: Astronomlar az önce açıkladığımız türdeki süpernovalara "Tip II
Süpernova" adını verirler. "Tip I Süpernova"lara da
Bölüm 4'te değineceğiz.
|
|
|
|
Solda 1984 yılında çekilmiş Büyük Magellan
Bulut'unda bulunan Tarantula Bulutsusu görülmektedir. Birinci
resimde okla belirtilen bölgeye ikinci resimde dikkat ederseniz,
Şubat 1987'de patlayan Süpernova 1987A'nın büyük parlaklık
artışını görebilirsiniz.
|
|
|
|
Güney yarımküreden gözlenebilen Büyük Magellan
Bulutu, 170 000 ışık yılı uzaklığı ile Samanyolu'na en yakın
galaksidir. Çubuk şeklinde bir yapısı olup Samanyolu'ndaki yıldız
sayısının yaklaşık onda biri kadar yıldıza sahiptir.
Görüntü Sahibi: Anglo-Australian Observatory |
Geri
İleri
Konulara Dönüş

|