Cüce Novalar
Klasik nova gibi cüce novalar da yoldaş yıldızdan beyaz cüceye doğru
hızla zengin hidrojen maddesi aktarımı nedeniyle ani palaklık artışı
şeklinde olur. Bununla beraber burada enerji kaynağı bir nükleer patlama
değil, gravitasyonel çekimsel enerji salınmasıdır ki:
- Beyaz cüce zengin hidrojen maddesini akresyon diski vasıtasıyla
üzerine birirktirir.
- Bununla beraber klasik novaların tersine, madde beyaz cücenin
akresyon diskine spiral şeklinde sürekli akmaz.
Bunun sebepleri hala tam olarak anlaşılamamış durumdadır. Madde
akresyon diskinde bir kararsızlık meydana gelene kadar biriktirilir.
Sonra bütün akresyon diski beyaz cücenin üzerine çöker. Bu sırada çok
büyük garvitasyonel çekim enerjisi meydana gelir ve hiç nükleer tepkime
gerçekleşmez.
- Bu üretilen enerji beyaz cücenin yüzeyini ısıtır ve geçici olarak
yıldız parıldar. Biz de bunu cüce nova şeklinde gözleriz. İsmindeki
'cüce' kelimesi parlaklığının klasik novalara göre daha az olmasından
gelir.
- Birkaç haftadan aylara kadar, yeni akresyon diskleri meydana gelir
ve kararsız olduklarından patlamalar tekrar eder.
Klasik novalardaki gibi beyaz cüce, yoldaş yıldız yeni
zengin hidrojen maddesi sağladığı sürece patlamaya devam eder.
|
|
|
Bir cüce nova olan U Geminorum (U Gem)'un ışık
eğrisi. Işık eğrileri bir yıldız veya bir gökcismindeki parlaklık
değişiminin zamana karşı olan grafiğini verir. Yukarıdaki ışık
eğrisi U Gem'in Mart 1990 ile Nisan 1995 arasında 10 kez
patladığını gösteriyor. Her patlama parlaklıktaki hızlı bir
artışla (yukarı doğru beyaz noktalar) işaretlenmiş. Kırmızı
işaretler ise parlaklık ölçümlerinin üst limitlerini belirtiyor.
Görüntü Sahibi: Variable Star Observers League
of Japan (VSOLJ).
|
Geri
İleri
Konulara Dönüş

|