Back to Contents

Tip I Süpernovalar

Beyaz cücenin kendisini tamamen patlattığı durumlara "Tip I Süpernova" denir.

Bir beyaz cüce içerisinde karbon ve oksijen baskın olmak üzere kütlesi Güneş'ten daha fazladır ve kendisine yoldaşından, hızla madde aktarır. Bir beyaz cüce ile gerçekleşen herhangi bir nova patlaması aslında göreli olarak zayıftır ve az miktarda madde dışarı fırlatır. Sonuç olarak beyaz cüce kütle kazanır.

  • Akresyon diski, beyaz cücenin kütlesini kritik kütle olan 1.4 Güneş kütlesine kadar yükselttiğinde, yıldızın merkezinde yoğunluk ve sıcaklık o kadar şiddetlenir ki, patlayarak karbon yanmaya başlar.
  • Kabaca bir saniye içinde, yanma bütün yüzeye yayılır ve beyaz cüceyi dev bir nükleer ateştopuna dönüştürür.
  • Bütün yıldız patlar ve kendini yok eder. Yıldızdan kalıntı bile kalmaz.
  • Yıldızın bütün maddesi -yani nükleer tepkimelerden oluşan ürünler, demir, nikel, silisyum, magnezyum ve diğer ağır elementler artı yanmayan karbon ve oksijen- yaklaşık olarak saatte 30 ile 50 milyon km hızla uzaya yayılır.

Tip II Süpernovaların tersine, Tip I Süpernovalarda fırlatılan madde neredeyse tamamen ağır elementlerdir. Hiç yada neredeyse hiç, hidrojen yoktur.

Three Type I Supernovae

NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu  (HST) ile çekilmiş bir Tip I Süpernova görüntüsü. Astronomlar, Tip I Süpernovaları gözlemleyerek evrenin genişlemesini gözlemsel olarak kanıtlayabiliyorlar. Bunların bu tür araştırmalarda kullanılmalarının sebebi de çok parlak ve uzak mesafelerde olsalar da görülebilmeleridir. Tip I Süpernovalarda bizim gözlediğimiz parlaklık gerçek parlaklığına çok yakındır. Gerçek ve gözlenen parlaklıkları karşılaştırıldığında bunların uzaklıkları tespit edilebilir. Bununla beraber süpernovadan gelen ışığın dalgaboyu dağılımını incelendiğimizde bizden ne kadar hızla uzaklaştığını hesaplayabiliriz. Uzaklıklar ve uzaklaşma hızları bize evrenin genişlemesi hakkında bilgi verir.

Yukarıda soldaki resimdeki süpernova bizden 7 milyar ışık yılı, orta ve sağdaki de 5 milyar ışık yılı uzaklıktadır.

Görüntü Sahibi: Peter M. Garnavich, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, the Yüksek-Z Supernova Araþtýrma Takýmý ve NASA.

Geri  İleri
Konulara Dönüş

Spaceturk Ana Sayfasi